Leestijd: 4 minuten
Inleiding
Android begon als een open en flexibel besturingssysteem. Iedereen mocht de broncode gebruiken en aanpassen. Hierdoor groeide Android snel uit tot het grootste mobiele platformsysteem. De laatste jaren verandert dat. Google bouwt steeds meer gesloten onderdelen in Android. Volgens verschillende bronnen, waaronder de campagnewebsite Keep Android Open, zijn vanaf september 2025 nieuwe beperkingen aangekondigd door Google. Zodra die zijn doorgevoerd hebben gebruikers minder keuzevrijheid over de software op hun telefoon.
Geschiedenis van Android
Android werd in 2003 opgericht en in 2005 door Google gekocht. In 2007 kwam de eerste publieke versie uit. De kracht van Android zat in drie elementen: open broncode, brede hardware-keuze en vrijheid voor fabrikanten om eigen functies toe te voegen. Deze aanpak maakte Android aantrekkelijk voor een grote markt.
AOSP als basis
Het Android Open Source Project (AOSP) vormt de open basis van Android. Iedereen kan de broncode downloaden, aanpassen en opnieuw uitbrengen. Fabrikanten gebruiken AOSP om eigen Android-versies te ontwikkelen. Daarnaast bestaan onafhankelijke varianten zoals LineageOS en /e/OS. Een overzicht van de invloed van Android‑forks staat in een analyse van DeviceAtlas:
https://deviceatlas.com/blog/android-forks-why-google-can-rest-easy-for-now
Google Play Services en toenemende controle
Na de eerste Android‑jaren verplaatste Google veel essentiële functies naar een gesloten laag: Google Play Services. Deze laag bevat onder meer locatiediensten, pushmeldingen en API’s voor veiligheid en app‑compatibiliteit. Hierdoor wordt AOSP steeds minder zelfstandig te gebruiken.
Google heeft door deze verschuiving meer controle over Android. Veel apps werken simpelweg niet goed zonder Google Play Services. De open basis blijft bestaan, maar de functionele kern is nu gesloten software.
Nieuwe wijzigingen vanaf september 2025
Volgens de informatie op Keep Android Open bereidt Google belangrijke veranderingen voor. Deze kunnen de vrijheid van gebruikers en ontwikkelaars beperken. Voorbeelden zijn strengere eisen voor toestelcertificering, meer beperkingen op sideloading en technische blokkades voor alternatieve Android‑varianten.
Deze bronnen leggen uit dat het voor gebruikers van certified Android devices vrijwel onmogelijk kan worden om vrij te bepalen welke software zij installeren. En in beginsel zijn verreweg de meeste Android devices in omloop ook gecertificeerd en daarmee afhankelijk van Google’s certificering en nieuwe technische eisen.
App‑store oligopolie
Een artikel van de American Civil Liberties Union (ACLU) beschrijft hoe Google en Apple samen een “app‑store oligopolie” vormen. De ACLU benadrukt dat er wereldwijd maar twee dominante app‑stores zijn: de Google Play Store en de Apple App Store. Dat beperkt de keuzevrijheid van gebruikers en ontwikkelaars. De macht van deze twee winkels heeft invloed op vrije toegang tot apps, innovatie en prijsvorming.
De zorgen van de ACLU sluiten aan bij de kritiek op Google’s nieuwe Android‑beleid. Als één bedrijf controle heeft over zowel het besturingssysteem als de app‑distributie, kan dat leiden tot te veel marktmacht en te weinig concurrentie.
Mogelijke gevolgen voor mededingingsrecht
De Europese Commissie heeft Google eerder aangesproken op misbruik van een dominante positie. Artikel 102 Verdrag van de Werking van de Europese Unie (VWEU) verbiedt in beginsel dit soort gedrag.
De aangekondigde beperkingen kunnen opnieuw aandacht vragen van toezichthouders. Mogelijke risico’s zijn:
- beperking van keuzevrijheid voor consumenten;
- uitsluiting van alternatieve Android‑versies;
- bevoordeling van Google’s eigen diensten;
- versterking van de macht over distributie van apps.
De combinatie van Android‑controle en Play Store‑macht past in de bredere zorgen over digitale markten.
Alternatieven voor Google’s Android?
Zoals gezegd, bestaan er Googlevrije Android‑versies. Deze bieden vaak meer privacy en meer controle. Toch vereist het redelijk wat technisch kunst-en-vliegwerk om dergelijke Googlevrije versies (“roms”) op een reguliere telefoon te laten draaien. Daardoor kunnen gebruikers niet vrij bepalen welke software zij installeren. Men koopt dus in beginsel een zeer dure telefoon en heeft er – zeker als het aan Google ligt – vervolgens niets meer over te zeggen. Het device gaat na acceptatie van Google’s voorwaarden vrolijk aan de slag om voor Google de wereld in kaart te brengen.
In een volgend blog wordt dieper ingegaan op het gebruik van Googlevrije Androidtelefoons in de praktijk. Voor sommige gebruikers blijft een Googlevrije variant bruikbaar, maar de praktische en technische drempels zijn groter. De keuze komt in de praktijk neer op controle terugkrijgen versus gebruiksgemak.
Conclusie
Android is begonnen als een open systeem, maar verandert langzaam in een gesloten ecosysteem. Google versterkt zijn controle via Google Play Services en via nieuwe regels voor gecertificeerde Android‑toestellen. De geplande veranderingen vanaf september 2025 kunnen de vrijheid van gebruikers verder beperken.
Daarnaast tonen analyses van KeepAndroidOpen en het ACLU‑rapport over het app‑store oligopolie dat de macht van grote platformbedrijven snel toeneemt. Dit roept vragen op over innovatie, keuzevrijheid en mogelijk misbruik van een dominante positie onder artikel 102 VWEU. Dit wordt ongetwijfeld nog vervolgd.
